ایالات متحده در حال اعزام تعداد قابل توجهی جنگنده و هواپیمای پشتیبانی به خاورمیانه است و این حجم از قدرت هوایی، بزرگترین تجمع از این دست در منطقه از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ به شمار میرود.
وال استریت ژورنال مینویسد، آمریکا آماده اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی است، اما دونالد ترامپ هنوز تصمیم نگرفته و اگر چنین کند، هدف حمله چه خواهد بود: توقف برنامه هستهای ایران که همین حالا هم آسیبهای سنگینی دیده، نابود کردن کامل نیروهای موشکیاش، یا حتی تلاش برای سرنگونی رژیم.
در روزهای اخیر، بر اساس دادههای ردیابی پروازها و اظهارات یک مقام آمریکایی، آمریکا جنگندههای پیشرفته اف-۳۵ F-35 و اف-۲۲ F-22 را به سمت خاورمیانه منتقل کرده است. ناو هواپیمابر دوم – مجهز به هواپیماهای تهاجمی و جنگ الکترونیک – در راه است. هواپیماهای فرماندهی و کنترل که برای هماهنگی عملیات هوایی بزرگ ضروریاند، در حال ورود به منطقه هستند. همچنین در هفتههای گذشته، سامانههای دفاع هوایی کلیدی به منطقه اعزام شدهاند.
مقامات آمریکایی میگویند این حجم آتش، به ایالات متحده امکان میدهد یک جنگ هوایی پایدار و چند هفتهای را علیه جمهوری اسلامی اجرا کند، نه فقط یک حمله سریع و محدود مثل عملیات «چکش نیمهشب» که در ژوئن علیه سه سایت هستهای ایران انجام شد.
نمایندگان آمریکا و جمهوری اسلامی این هفته در ژنو دیدار کردند تا درباره توافق احتمالی بر سر غنیسازی اورانیوم ایران مذاکره کنند. کرولاین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت که «کمی پیشرفت» حاصل شده، اما اضافه کرد: «هنوز در برخی مسائل خیلی از هم دور هستیم.»
به نوشته وال استریت ژورنال، ترامپ چندین جلسه توجیهی درباره گزینههای نظامی دریافت کرده که همه برای وارد کردن حداکثر آسیب به رژیم ایران و نیروهای نیابتیاش در منطقه طراحی شدهاند.
به گفته مقامات آمریکایی و خارجی، گزینهها شامل کارزاری برای کشتن دهها رهبر سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی با هدف سرنگونی حکومت است، و همچنین حمله هوایی محدود به اهداف هستهای و تاسیسات موشک بالستیک. هر دو گزینه ممکن است هفتهها طول بکشد.
یک مقام ارشد دولت گفت: مشاوران امنیت ملی ترامپ روز چهارشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید درباره ایران جلسه گذاشتند.
ترامپ نشان داده که ترجیح میدهد به توافق دیپلماتیک برسد که – اگر آمریکا همه خواستههایش را بگیرد – برنامه هستهای ایران را کاملا حذف کند، نیروهای نیابتی منطقهای را منحل کند و موشکهای بالستیک را برچیند. اما تهران بعید است با خواسته آخر موافقت کند، چون نیروی هوایی قوی ندارد و موشکها را به عنوان اصلیترین ابزار بازدارندگیاش میبیند. ترامپ عمدتا روی مسئله هستهای تمرکز دارد و به خبرنگاران گفته دوست دارد ایران غنیسازی اورانیوم را متوقف کند.
وال استریت ژورنال میافزاید، در همین حال، برخی مشاوران و رهبران خارجی – مثل بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل – به ترامپ میگویند از فشار نظامی آمریکا برای گرفتن امتیازهای بیشتر از تهران استفاده کند. اسرائیل بهخصوص میخواهد تولید موشکهای بالستیک ایران متوقف شود.
به نوشته این روزنامه آمریکایی، همه تسلیحاتی که آمریکا میتواند برای حمله به ایران استفاده کند، لزوما الان در خاورمیانه نیستند و نیازی هم نیست. بمبافکنهای رادارگریز بی-۲ B-2 از مدتها پیش برای ماموریتهای خاورمیانهای مستقیم از خاک آمریکا یا پایگاه مشترک آمریکا-بریتانیا در دیگو گارسیا در اقیانوس هند تمرین کردهاند – همانطور که در ژوئن علیه تاسیسات هستهای ایران عملیات انجام دادند. دیگر بمبافکنهای دوربرد آمریکا هم همین قابلیت را دارند.
ترامپ روز چهارشنبه در پست شبکه اجتماعیاش نوشت که «ممکن است لازم باشد (در صورت عدم توافق با ایران) آمریکا از دیگو گارسیا (برای حمله) استفاده کند». این جزیره تحت کنترل بریتانیا در اقیانوس هند است. او همچنین گفت آمریکا میتواند از پایگاه هوایی فِرفورد در بریتانیا در این عملیات استفاده کند.
ارتش آمریکا با فناوری رادارگریز و تسلیحات دقیق دوربرد، برتری مطلق بر جمهوری اسلامی دارد؛ این در حالی است که دفاع هوایی ایران هم سال گذشته توسط اسرائیل به شدت آسیب دیده بود.
وال استریت ژورنال مینویسد، جمهوری اسلامی در یک کارزار طولانی چند کارت بازی دارد: زرادخانه موشکی هنوز قابل توجهی که میتواند به پایگاههای آمریکا و متحدانش در منطقه شلیک کند، و نیروهای نظامی که ممکن است سعی کنند تنگه هرمز – مسیر حیاتی نفتکشها – را ببندند.
دیوید دپتولا، ژنرال بازنشسته سهستاره نیروی هوایی که نقش بزرگی در عملیات طوفان صحرا علیه عراق در ۱۹۹۱ داشت، گفت: «صادقانه بگویم، بهترین چیزی که از این وضعیت میتواند بیرون بیاید این است که افزایش چشمگیر نیروهای مستقر، پیامی قوی بفرستد که ترامپ با استفاده از نیروی نظامی شوخی ندارد» – و این باعث شود رهبران جمهوری اسلامی به توافق تن دهند.
اما مقامات آمریکایی و خارجی روزبهروز بدبینتر میشوند که تهران خواستههای آمریکا را بپذیرد. به جای آن، تهران شاید فقط حاضر باشد غنیسازی هستهای را برای مدت کوتاهی – شاید تا پایان دوره ترامپ – تعلیق کند.
مقامات خارجی آشنا با تفکر تهران میگویند جمهوری اسلامی امیدوار است با مذاکرات، حمله آمریکا را به تاخیر بیندازد، اما همزمان میداند که ترامپ ممکن است از مذاکرات طولانی خسته شود و دستور حمله بدهد.
ترامپ بارها تهدید کرده اگر مذاکرات شکست بخورد، به ایران حمله میکند. دوشنبه به خبرنگاران گفت: «فکر نمیکنم آنها عواقب عدم توافق را بخواهند.»
نیروی هوایی آمریکا اخیرا دهها جنگنده و هواپیمای پشتیبانی را به پایگاه هوایی موفق سلطی در اردن و پایگاه شاهزاده سلطان در عربستان سعودی منتقل کرده – شامل اف-۳۵های اضافی،اف-۱۶ و اف-۱۵، هواپیماهای هشدار زودهنگام ائی-۳ E-3 و گره ارتباطی هوایی ائی-۱۱ E-11. جنگندههای بیشتری در راهند.
نیروی دریایی آمریکا اکنون ۱۳ کشتی در خاورمیانه و شرق مدیترانه دارد که از عملیات احتمالی پشتیبانی کنند – شامل ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و نه ناوشکن مجهز به دفاع موشکی بالستیک. ناو دوم، جرالد آر. فورد، به همراه چهار ناوشکن گروه ضربتش در راه است.
پنتاگون همچنین سامانههای دفاع هوایی زمینپایه بیشتری را در سراسر خاورمیانه مستقر کرده است.
وال استریت ژورنال مینویسد، هرچند این تجمع نیرو چشمگیر به نظر میرسد، اما فقط کسری از آنچه آمریکا در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ یا حمله به عراق ۲۰۰۳ مستقر کرد، است. در ۱۹۹۱، شش ناو هواپیمابر در خلیج فارس و دریای سرخ بود. نیروی هوایی آمریکا بالهای کامل هواپیما را مستقر کرد، نه فقط اسکادرانهایی که اکنون برای یک کمپین هوایی ششهفتهای اعزام میشوند.
در عملیات آزادی عراق ۲۰۰۳، نیروی هوایی آمریکا ۸۶۳ هواپیما در خاورمیانه داشت. طوفان صحرا در ۱۹۹۱ شامل ۱۳۰۰ هواپیمای آمریکایی از نیروی هوایی، دریایی و تفنگداران دریایی بود.
شرایط امروز متفاوت است. نیروی هوایی آمریکا حالا خیلی کوچکتر است، نیروهای زمینی آمریکایی و متحدین برای پشتیبانی وجود ندارند، و ائتلاف بینالمللی بزرگی هم شکل نگرفته – مگر اینکه نیروی هوایی اسرائیل بپیوندد.
وال استریت ژورنال مینویسد، برخلاف ۱۹۹۱، عربستان سعودی و امارات متحده عربی حریم هواییشان را برای حملات احتمالی آمریکا ممنوع کردهاند. بسیاری از هواپیماهای آمریکایی در اردن متمرکز شدهاند.
اما فناوری نظامی – از جمله ضربههای دقیق، رادارگریزی و استفاده از فضا – پیشرفت زیادی کرده است.
به نوشته این روزنامه آمریکایی، دولت ترامپ هنوز مطمئن نیست بعد از یک کارزار بمباران چه اتفاقی میافتد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در ژانویه به قانونگذاران گفت آمریکا هیچ وضوحی درباره اینکه اگر علی خامنهای سقوط کند، چه کسی قدرت را به دست میگیرد، ندارد. برخی تحلیلگران گمانهزنی میکنند که شاید قدرت به دست سپاه پاسداران بیفتد.
وال استریت ژورنال مینویسد، ایرانیان مخالف رژیم – که ترامپ در جریان اعتراضات ژانویه (که با سرکوب خشونتآمیز همراه بود) قول حمایت به آنها داده بود – ممکن است بعد از بمباران آمریکا، تظاهرات را از سر بگیرند و احساس کنند لحظه مناسبی برای فشار بیشتر به حاکمان است. اما این هم میتواند برای آمریکا دردسرساز شود: آیا اگر رژیم دوباره سرکوب کند، جنگ هوایی را طولانیتر کند؟
الیوت کوهن – که مطالعهای درباره استفاده از قدرت هوایی در طوفان صحرا برای نیروی هوایی رهبری کرد و حالا پژوهشگر مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی است – گفت یک کارزار هوایی تنبیهی ممکن است سعی کند حاکمیت جمهوری اسلامی را تضعیف کند تا اعضای باقیمانده به توافقی گسترده با واشنگتن تن دهند.
او گفت: «اگر ترامپ واقعا بخواهد روی رژیم تاثیر بگذارد و تواناییاش را برای حمله موشکی به پایگاههای آمریکایی، اسرائیل، عربستان سعودی و کشورهای خلیج فارس را عقب بیندازد، احتمالا باید یک عملیات شدید انجام دهد که هفتهها یا شاید ماهها طول بکشد.»
